ΔΥΟ ΝΕΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΣΑΠΦΟΥΣ ΗΡΘΑΝ ΣΤΟ ΦΩΣ

Ιδιοκτήτης αρχαίου πάπυρου συμβουλεύτηκε διάσημο παπυρολόγο ο οποίος έκανε την ανακάλυψη.

SAPFO - PAPYROS

Από το Daily Beast, Μετάφραση: Λένα Φουσιτζή/LIFO  

Μόνο λίγα ποιήματα του έργου της ποιήτριας Σαπφούς έχουν διασωθεί, αλλά χάρη στην έρευνα ενός κορυφαίου μελετητή δύο νέα ποιήματά της ανακτήθηκαν πρόσφατα και οι ειδικοί ελπίζουν να βρουν περισσότερα.   Μια τυχαία ανάθεση από έναν αγνώστων στοιχείων συλλέκτη οδήγησε σε μια θεαματική ανακάλυψη λογοτεχνικής φύσης: τμήματα από δύο άγνωστα ως τώρα ποιήματα της Σαπφούς, της σπουδαίας ελληνίδας ποιήτριας που έζησε τον 7ο αιώνα π.Χ. Ένα από τα ποιήματα είναι εξαιρετικά καλά διατηρημένο και προσθέτει πολλά στοιχεία σε ό,τι είναι γνωστό σχετικά με τη Σαπφώ και την τεχνική της στην ποίηση. Τα δύο ποιήματα ήρθαν στο φως όταν ο ιδιοκτήτης ενός αρχαίου πάπυρου που χρονολογείται από τον 3ο αιώνα μ.Χ. ζήτησε τη γνώμη ενός κλασικιστή της Οξφόρδης, του Dirk Obbink, σχετικά με την ελληνική γραφή που διακρινόταν στα ταλαιπωρημένα θραύσματα πάπυρου. Ο Dr. Obbink, υπότροφος MacArthur και παγκοσμίου φήμης παπυρολόγος, γρήγορα συνειδητοποίησε τη σημασία των περιεχομένων αυτού του πάπυρου και ζήτησε από τον ιδιοκτήτη την άδεια να τα δημοσιεύσει. Το άρθρο του, στο οποίο περιλαμβάνεται η μεταγραφή των αποσπασματικών ποιημάτων, πρόκειται να εμφανιστεί σε ένα επιστημονικό περιοδικό αυτή την Άνοιξη, αλλά έχει ήδη δημοσιευτεί μια online εκδοχή του άρθρου.   Παρά τη φήμη της ποιήτριας στην αρχαιότητα και τον τεράστιο όγκο του έργου της, μόνο ένα πλήρες ποίημα και τμήματα τεσσάρων ακόμη ποιημάτων της σώζονται σήμερα. Ένα από αυτά τα τέσσερα ουσιαστικά ανακτήθηκε από ένα κομμάτι πάπυρου το 2004. Με τη νέα ανακάλυψη του Dr Obbink προστίθεται ένα πολύτιμο έκτο ποίημα στο σωζόμενο έργο της Σαπφούς και ξυπνάει η ελπίδα για περισσότερες ανακαλύψεις στο μέλλον.   «Το νέο ποίημα της Σαπφούς κόβει την ανάσα» λέει ο Albert Henrichs, ένας καθηγητής του Χάρβαρντ που εξέτασε τον πάπυρο μαζί με τον Dr. Obbink. «Είναι ο καλύτερα διατηρημένος πάπυρος της Σαπφούς που υπάρχει, με λίγα γράμματα που πρέπει να αποκατασταθούν στο πρώτο ποίημα, και ούτε μια λέξη υπό αμφισβήτηση. Το περιεχόμενο είναι απολύτως συναρπαστικό.»   Το ένα από τα δύο ποιήματα, όπως σημειώνει ο καθηγητής Henrichs, μιλάει για τον Χάραξο και τον Λάριχο, ονόματα που αρχαίες πηγές αποδίδουν σε δύο από τα τρία αδέλφια της Σαπφούς, αλλά ποτέ πριν δεν είχαν βρεθεί στα γραπτά της. Κατά συνέπεια ο καθηγητής Obbink ονόμασε το ποίημα αυτό «Αδέλφια».   «Θα γίνουν ατελείωτες συζητήσεις για τον Χάραξο και τον Λάριχο, που μπορεί να είναι και μπορεί να μην είναι τα αδέλφια της Σαπφούς», σχολίασε ο καθηγητής Henrichs. Ένα σημαντικό στοιχείο στη συζήτηση θα είναι ο ξεκάθαρος υπαινιγμός στο ποίημα «Αδέλφια» ότι ο Χάραξος ήταν ένας έμπορος των θαλάσσιων οδών. Ο ιστορικός Ηρόδοτος, ο οποίος έγραψε δύο αιώνες μετά τη Σαπφώ, επίσης περιγράφει τον Χάραξο ως οδοιπόρο – ως άντρα που ταξίδεψε στην Αίγυπτο, όπου ξόδεψε μια περιουσία για να εξαγοράσει την ελευθερία της Ροδόπης, μιας όμορφης σκλάβας που είχε ερωτευτεί. Μετά την επιστροφή του στο σπίτι, αναφέρει ο Ηρόδοτος, η Σαπφώ κορόιδεψε βάναυσα τον ερωτοχτυπημένο της αδελφό σε ένα από τα ποιήματά της.   Το ποίημα «Αδέλφια» δεν περιέχει χλευασμό, αλλά μάλλον απεικονίζει μια ανταλλαγή απόψεων μεταξύ δύο ανθρώπων που εκφράζουν ανησυχία σχετικά με την επιτυχία του τελευταίου ταξιδιού του Χάραξου στη θάλασσα. Ο αφηγητής – ίσως η ίδια η Σαπφώ, αν και η απώλεια των αρχικών στίχων του ποιήματος δεν το καθιστούν σαφές-, συμβουλεύει ότι μια προσευχή στην Ήρα θα ήταν ο καλύτερος τρόπος για να εξασφαλιστεί αυτή η επιτυχία και επεκτείνεται στη δύναμη των θεών να βοηθούν τους αγαπημένους τους. Η τελευταία στροφή του ποιήματος μιλά για το Λάριχο, κατά πάσα πιθανότητα το μικρότερο αδερφό της Σαπφούς, που «θα γίνει άνδρας, ελαφρύνοντάς μας [την οικογένεια της Σαπφούς;] από πολλή στενοχώρια».   Μια οριζόντια γραμμή στον πάπυρο υποδεικνύει το τέλος του ποιήματος «Αδέλφια» και την αρχή του επόμενου, μια έκκληση στη θεά Αφροδίτη. Από αυτό το δεύτερο ποιήματα μόνο σκόρπιες λέξεις έχουν ανακτηθεί, γιατί ο πάπυρος προς τα κάτω είναι όλο και πιο κατεστραμμένος και οι λέξεις προς το τέλος είναι δυσανάγνωστες. Αν κρίνουμε από όσα είναι γνωστά για την ποίηση της Σαπφούς σε γενικές γραμμές, αυτό το ποίημα μπορεί να είχε τη μορφή αίτησης βοήθειας από την Αφροδίτη για την ερωτική κατάκτηση κάποιου προσώπου, αρσενικού ή θηλυκού.   Η Σαπφώ έγραψε σε μια διάλεκτο της ελληνικής γλώσσας που ονομάζεται αιολική, η οποία διαφέρει σημαντικά ηχητικά και ορθογραφικά από την αττική που καθιερώθηκε αργότερα. Ο πάπυρος περιέχει μερικά σημάδια με τα οποία ένας γραφέας, κρίνοντας ότι η αιολική μπορεί να μην ήταν γνωστή στους αναγνώστες, έκανε σημειώσεις για τη σωστή προφορά των λέξεων. Επίσης, φέρει τα σημάδια από ένα αρχαίο σκίσιμο του πάπυρου και την προσπάθεια αποκατάστασης της ζημιάς με ένα άλλο κομμάτι πάπυρου στο σημείο όπου είχε αποκολληθεί.   Ο γραφικός χαρακτήρας στον πάπυρο επέτρεψε στον Dr. Obbink να προσδιορίσει τη χρονολογία στο τέλος του 2ου ή στον 3ο αιώνα μ. Χ., σχεδόν μια χιλιετία αφού πρωτοέγραψε η Σαπφώ. Λίγο μετά από αυτή τη περίοδο τα κείμενα που ήταν γραμμένα στην Αιολική και σε άλλες, λιγότερο συνηθισμένες διάλεκτοι, άρχισαν να εκλείπουν στον ελληνικό κόσμο, καθώς η προσοχή των εκπαιδευτικών και των γραφέων επικεντρώθηκε σε συγγραφείς της Αττικής διαλέκτου. Η Σαπφώ, μαζί με πολλούς άλλους συγγραφείς, ήταν θύμα αυτού του περιορισμού των ελληνικών σπουδών στην ύστερη αρχαιότητα και ακόμη περισσότερο στο κλίμα μεγαλύτερης επιλεκτικότητας του Μεσαίωνα, όταν οι πάπυροι άρχισαν να αντιγράφονται σε βιβλία.   Ο νέος πάπυρος με τα ποιήματα της Σαπφούς πιθανότατα προήλθε από την Αίγυπτο και ίσως από την Οξύρυγχο, αλλά η προέλευση του μπορεί να μην προσδιοριστεί ποτέ με ακρίβεια. Η ακμάζουσα μαύρη αγορά που εμπορεύεται θραύσματα πάπυρων της αρχαιότητας σημαίνει ότι πολλοί από αυτούς δεν προκύπτουν από αρχαιολογικές ανασκαφές αλλά από τα σουκ, τα παζάρια, και από καταστήματα με αρχαιότητες. Χωρίς αμφιβολία και άλλα σημαντικά λογοτεχνικά κείμενα είναι κρυμμένα σε αυτά τα μέρη, αναμένοντας κάποια θετική εξέλιξη όπως αυτή που έφερε το ποίημα ‘Αδέλφια’ μπροστά στα μάτια ενός ειδικού.

ΑΠΟhttp://www.lifo.gr

Advertisements

ΜΥΤΙΛΗΝΗ: ΑΪΒΑΛΙΩΤΙΚΟ ΖΕΙΜΠΕΚΙΚΟ – ΣΑΡΑΝΤΙΔΗΣ ΣΟΛΩΝ ΙΓΝΑΤΙΟΣ (VIDEO)

Αιβαλιώτικο ζεϊμπέκικο από την εκπομπή της ΕΤ3 «Ο τόπος και το τραγούδι του» με τον Γιώργο Μελίκη. Στο βιολί ο Βαγγέλης Σαραντίδης, στο σαντούρι ο Στρατής Καζαντζής και ο Γιάννης Δουδουνής στη κιθάρα ο Χρήστος Κονσολάκης. Χορεύουν ο Ιγνάτιος Πιπίνης και η χορευτική ομάδα της Αναπτυξιακής Εταιρίας Μεσοτόπου

Ο ΧΟΡΟΣ ΚΙΟΡΟΓΛΟΥ (VIDEO)

ΚΙΟΡΟΓΛΟΥ

Ένας χορός των προσφύγων από τη Μ. Ασία

Ο Κιόρογλου είναι χορευτικός σκοπός σε πεντάσημο ρυθμό (2+3), γνωστός στους αγροτικούς πλη­θυσμούς της Μικράς Ασίας, που μεταφέρθηκε από τους πρόσφυγες το 1923 στα νησιά του Αιγαίου, τη Μακεδονία και όπου αλλού εγκαταστάθηκαν. Στα τούρκικα «Κιόρογλου» σημαίνει «γιος του τυφλού» και αναφέρεται σε έναν περιπλανώμενο ραψωδό, πού ή φήμη του είχε διαδοθεί σε όλη τη Μικρά Ασία. Ο Κιόρογλου, σύμφωνα με τη λαϊκή πα­ράδοση και το ομώνυμο επικό τραγούδι, ήταν ένας λη­στής πολύ αγαπητός στα φτωχά λαϊκά στρώματα, γιατί λήστευε τους πλούσι­ους και βοηθούσε τους φτωχούς. Ο Κιόρογλου και το Ατ χαβασί είναι χαρακτηριστικοί 5σημοι οργανικοί σκοποί, που παίζονταν προπολεμικά στο πανηγύρι του Αγίου Χαραλάμπους, στην Αγία Παρασκευή της Λέσβου. «Ατ χαβασί» σημαίνει στα τούρκικα «σκοπός του αλό­γου».Ο σκοπός γνώρισε διάφορες στιχουργικές και γλωσσικές εκδο­χές.

  • Στην ελλη­νική δισκογραφία πρωτοπαρουσιάζεται μάλ­λον το 1931-32 με την Ρόζα Εσκενάζυ στο δίσκο «Το σαλβάρι του Κιόρογλου», Odeon 1653, σε στίχους και μουσική του Σταύρου Παντελίδη ή Σμυρνιού.
  • Από το Νίκο Διονυσόπουλο στο ΛΕΣΒΟΣ ΑΙΟΛΙΣ, ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ. Διπλό CD ΑΠ.Ε.Κ. 9, έχει καταγραφεί μια παραλλαγή το 1994, με την Πέρσα Πασινιού (γ. 1936).
  • Ο Γιώργος Κωνστάντζος, που έχει δημοσιεύσει «Τα τραγούδια της Σμύρνης» σε παρτιτούρες, έχει καταγράψει τον Κιόρογλου με τον τίτλο «Σαν φορούσα το σαλβάρι», σε ρυθμό όμως 4/4.
  • Από μαρτυρίες φαίνεται ότι ο σκοπός τραγουδιόταν και με τούρκικα λόγια.
Το σαλβάρι του Κιόρογλου
Δίσκος Odeon G.A. 1653 / 1933, Τραγούδι Ρόζα Εσκενάζυ
Στίχοι και μουσική : Σταύρος Παντελίδης – Σμυρνιός.
Άι, χάι! Σαν φορούσα το σαλβάρι,
κείνο τον καιρό, άμαν, κείνο τον καιρό.
Τα κορίτσια με κοιτούσαν,
μέσα στο χορό, μέσα στο χορό.
Ήμουν μερακλής σε όλα, αχ, σαν θυμηθώ,
τα ωραία κείνα χρόνια, δεν τα λησμονώ.
Άι, χάι! Σαν περνούσ’ από την πιάτσα,
με χαζεύανε, άμαν, με χαζεύανε.
Όλο έμορφα κορίτσια,
αχ, με ζηλεύανε, με ζηλεύανε.
Το σαλβάρι μου κοιτούσαν όλες, βρε παιδιά,
αχ, κι αυτό το γελεκάκι που’ μουν λεβεντιά.
Άι, χάι! Παίξτε μου για να χορέψω,
παίξτε βρε βιολιά, άμαν, παίξτε τα βιολιά.
Κιόρογλου για να χορέψω
παίξτε βρε παιδιά,
για να θυμηθώ ο καημένος κείνα τα παλιά,
να ξεχάσω τους καημούς μου που’ χω στην καρδιά.
Ο Νίκος Διονυσόπουλος μας δίνει την πληροφορία ότι το «ατ χαβασί» και ο «Κιόρογλου» πιθανότατα πρωτοπαίχθηκαν στη Λέσβο από την μουσική κομπανία του Μαγιάφογλου που ήταν πρόσφυγας από το Αϊβαλίτης Μ. Ασίας.
Για τη Λέσβο υπάρχουν προφορικές μαρτυρίες ότι προπολε­μικά ο σκοπός του Κιόρογλου είχε χορευτεί αντικριστά, από δύο άν­δρες με μαχαίρια.


Η εγκατάσταση των προσφύγων στη Νάουσα 
Τη δεκαετία του 1910, ο πληθυσμιακός χάρτης της Ελλάδας μεταβλήθηκε τόσο ριζικά στη Μακεδονία και τη Δυτική Θράκη, ώστε στα τέλη της δεκαετίας του 1920 να έχει ελάχιστες ομοιότητες με εκείνον του 1900. Στη Μακεδονία, η εγκατάσταση των πάσης φύσεως προσφύ­γων υπήρξε τόσο αγροτική, όσο και αστική. Για διάφορους λόγους η κεντρική και η ανατολική Μακεδονία σήκωσαν το κύριο βάρος των νεοφερμένων.
Η πόλη της Νά­ουσας υπήρξε κι αυτή τόπος εγκατάστασης προσφύγων, ιδιαίτερα Ποντίων και Μικρασιατών. Οι πρώτοι πρόσφυγες έφτασαν στη Νάουσα το 1922. Σύμφωνα με την απογραφή προσφύγων του 1923, στη Νάουσα είχαν ήδη εγκατασταθεί 580 πρόσφυγες οι οποίοι πήραν μάλιστα τη θέ­ση χιλίων περίπου μουσουλμάνων που ζούσαν στην πόλη έως τις αρχές της δεκαετίας του 1920. Πρόσφυγες συνέρρεαν καθ’ όλη τη δεκαετία του 1920. Έτσι, στα τέλη του 1926 στην πόλη είχαν εγκατασταθεί συνολικά 226 οικογένειες (789 άτομα) προσφύγων, εκ των οποίων οι 23 οικογένειες (89 άτομα) προέρχονταν από τη Θράκη, 103 οικογένειες (317 άτομα) ήταν από τη Μικρά Ασία και 100 οικογένειες (383 άτομα) κατάγονταν από τον Καύκασο. Σύμφωνα με την επίσημη ελλη­νική απογραφή του πληθυσμού που έγινε το 1928, ο αριθμός των προσφύγων είχε ανέλθει εντυπωσιακά φτά­νοντας τα 1.863 άτομα σε σύνολο 10.250 κατοίκων.
Η επιλογή της Νάουσας ως τόπου για την εγκατάσταση αρκετών προσφύγων οφεί­λεται κυρίως στην ύπαρξη αρκετών και αποδοτικών εργοστασίων υφαντουργίας νηματουργίας και σχοινοποιίας, γεγονός που εξασφάλισε εργασία στους εξαθλιωμένους νεοφερμένους. Όπως ήταν φυσικό, οι πρόσφυγες έφεραν μαζί με τις λιγοστές αποσκευές τους και τα τραγούδια, τη μουσική και τους χορούς τους, αναπόσπαστο μέρος της κοινωνικής τους ζωής.
KIOROGLOY
Ο Κώστας Τενεδιός πρόσφυγας από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας χορεύει τον «Κιόρογλου», με τα μαχαίρια, στην κεντρική πλατεία της Νάουσας το 1950.

Ο Κώστας Τενεδιός ήρθε με την οικογένειά του ως πρόσφυγας από το Αϊβαλί της Μ. Ασίας το 1923 σε ηλικία 20 χρονών. Τον χορό Κιόρογλου τον χόρευε είτε μόνος με τα μαχαίρια είτε αντικριστά με την αδελφή του Καλλιόπη. Ήταν χορός που τον χόρευαν στο Αϊβαλί και μετέπειτα στη Νάουσα που ήρθαν ως πρόσφυγες. Είναι αξιοσημείωτο ότι δεν τον χόρευαν μόνο άνδρες σε ζευγάρια με τα μαχαίρια, αλλά και ένας άνδρας με μια γυναίκα. Από ό,τι φαίνεται στη φωτογραφία, η μελωδία του Κιόρογλου παιζόταν από τους ζουρνάδες. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι οργανοπαίχτες που βλέπουμε στη φωτογραφία είναι οι : Τράϊος Δίγκας (ζουρνά) και Θανάσης Ζώρας (νταούλι). Διακρίνονται επίσης οι Ναουσαίοι: Γιώργος Καλαϊτζής, Δημήτρης Χαμουριάδης, Τέλης Μπιλιούρης, Νίκος Ταβουλάρης, Μήτσος Μαύρος, Θανάσης Κατραντζής. Το σημείο που χορεύει είναι στη σημερινή κεντρική πλατεία της Νάουσας απέναντι από την τράπεζα Πειραιώς. Στο μέρος αυτό, ο Δήμος της Νάουσας είχε φτιάξει το 1949 παράγκες που τις παραχώρησε σε όσους είχαν καεί τα καταστήματά τους, ως πυροπαθείς, για να κάνουν μαγαζάκια. Εδώ ο Κώστας Τενεδιός είχε ένα μικρό ταβερνάκι και παραδίπλα δυο μηχανές με τις οποίες έβγαζε γκαζόζες.
Για τον χορό, ο Σόλωνας Λέκκας, τραγουδιστής (γεν. 1946) από την Πηγή Λέσβου, αναφέρει:
«Παλιά γλεντούσαν ο κόσμος και οι γέροι ακόμα γλεντούσαν. Άμα σηκωνόταν ο γέρος να χορέψει, προτιμούσε το βαρύ σκοπό. Δυο χόρευαν στο συρτό, δυο στον καρσιλαμά, δυο στο ζεϊμπέκικο, μπορεί και μοναχός κάποιος, αλλά συνήθως σηκώνονταν και χόρευαν δυο. Οι παλιοί που χόρευαν σκοπούς με τα μαχαίρια, τα χτυπούσαν πάνω στο σκοπό, όχι με τα σχέδια που θα κάνεις. Ο «Κιόρογλους» είναι ένας χορός που οι παλιοί τον λέγανε «Πεχλιβάνης», που θα πει παλικαράς, γι” αυτό οι παλιοί τον χόρευαν με τα μαχαίρια, όχι σαν τώρα, πάνω στα άλογα».
Βιβλιογραφία
ΛΕΣΒΟΣ ΑΙΟΛΙΣ, ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΚΑΙ ΧΟΡΟΙ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ. Διπλό CD Α Π.Ε.Κ. 9 με ένθετο βιβλιαράκι. ΣΥΛΛΟΓΗ – ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ : ΝΙΚΟΣ ΔΙΟΝΥΣΟΠΟΥΛΟΣ, ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ.
Πετρόχειλος ΒασίληςΣταύρος Παντελίδης (1891-1956). Ένας Σμυρνιός συνθέτης του ρεμπέτικου, Εκδόσεις «Τρόπος Ζωής», Αθήνα 2007.
Κωνστάντζος ΓιώργοςΤα τραγούδια της Σμύρνης, τ.1Β, Τα λαϊκά, εκδ. FAGOTTO.
Πολιτιστική Εταιρεία Νάουσας ‘‘Αναστάσιος Μιχαήλ ο Λόγιος’’Νάουσα 19ος – 20ος αιώνας, Νάουσα 1999.
Πηγές
Τενεδιός Θωμάς
Μπιλιούρης Σπύρος
Πηγές στο ίντερνετ
Βασίλης Πετρόχειλος
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΙΚΗΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗς
Βιογραφικά Σημειώματα Μουσικών της Λέσβου
Σόλων Λέκκας
Χρήστος Ζάλιος
Καθηγητής Φυσικής Αγωγής

ΚΑΛΑΝΤΑ ΤΗΣ ΛΕΣΒΟΥ (VIDEO)

♫♪ Χρίστος γεννάτε σήμερον, εν Βηθλεέμ την πόλη
Οι ουρανοί αγάλλονται, χαίρει η κτίσις όλη… ♫♪

Τραγουδάει ο Ηλίας Ρουμελιώτης ή «Καραχάλιας»

Προέλευση: «Κιβωτός του Αιγαίου» – Μουσικά σταυροδρόμια στο Αιγαίο: Λέσβος 19ος-20ός αιώνας.

Παραμονή Χριστουγέννων σήμερα και οι νεαροί καλαντιστές έχουν βγει στους δρόμους από το πρωί!

Ο Ηλίας Ρουμελιώτης τραγουδά στο Πλωμάρι το 1996 τα παλιά, ξεχασμένα πλέον, χριστουγεννιάτικα κάλαντα της Λέσβου για την καταγραφή του Πανεπιστημίου Αιγαίου στην έρευνα «Μουσικά σταυροδρόμια στο Αιγαίο: Λέσβος 19ος-20ός αιώνας». Ξεχασμένα, γιατί οι εποχές έχουν αλλάξει και τα περισσότερα παιδιά σήμερα (όσα βγαίνουν ακόμη για να «τα πουν») τραγουδούν το δημοφιλές *πανελλήνιο* τραγουδάκι. Έτσι συμβαίνει βέβαια και στις περισσότερες περιοχές της χώρας 

Επειδή η ελπίδα πεθαίνει όμως τελευταία, ελπίζουμε κι εμείς ότι κάποιοι γονείς/παππούδες μπορεί με το… πολύ το μπίρι-μπίρι να αποφασίσουν να διδάξουν στα πιτσιρίκια τους και τα παραδοσιακά τραγούδια του τόπου τους έέέέ; 

Και μια που είναι μέρα γιορτινή σήμερα, δείτε παρακάτω ένα βίντεο όπου η Μυτιληνιά λαογράφος Μαρίκα Βλάχου περιγράφει χριστουγεννιάτικα και πρωτοχρονιάτικα έθιμα. Επειδή ο χρήστης που ανέβασε το ρεπορτάζ στο youTube δεν το αναφέρει, να πούμε πως η Μαρίκα Βλάχου (1928-2011) ασχολήθηκε με την λαογραφική έρευνα στη Λέσβο ενώ το 1987 έχει εκδόσει και εργασία για τη λεσβιακή ανδρική και γυναικεία φορεσιά του 19ου αιώνα. Στην οδό Μητροπόλεως της Μυτιλήνης βρίσκεται το Παραδοσιακό Σπίτι – Μουσείο Μαρίκας Βλάχου, χτισμένο στα τέλη 18ου αιώνα.

Χρόνια πολλά σε όλους

Στην παλιά φωτογραφία του Σίμου Χουτζαίου, αγόρια τραγουδούν, με παραδοσιακό τουμπελέκι, τα κάλαντα σε χωριό της Λέσβου (μοιάζει με το Κάστρο του Μολύβου το φόντο, ποιος ξέρει).

KALANTA - MOLYBOS

ΠΗΓΗhttps://www.facebook.com

ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΚΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΛΕΣΒΟΥ: ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ ΛΑΤΟΜΕΙΩΝ ΤΗΣ ΜΟΡΙΑΣ

Σκουπιδότοποι της Λέσβου στην αρχαία πολιτισμική παγκοσμιότητα…

 

Τα αρχαία λατομεία, μνημεία της φύσης και του ανθρώπου, από τα οποία προήλθαν τα υλικά δομής των μνημείων και άλλων αριστουργημάτων τέχνης (αγάλματα και άλλα γλυπτά), είναι αναμφισβήτητα ένα μεγάλο εθνικό κεφάλαιο γεωλογικής, αρχαιολογικής και ιστορικής σπουδαιότητας.

Γι’ αυτό και κατατάσσονται από πλευράς μνημειακής αξίας στον ανώτατο βαθμό και ως εκ τούτου απορρέουν υποχρεώσεις υψηλού βαθμού προστασίας. Επιπλέον, στο Αιγαίο αποκτούν αυτά ακόμη μεγαλύτερη σπουδαιότητα, διότι καταδεικνύουν τη διαχρονικότητα του Ελληνισμού.

Δυστυχώς, τα περισσότερα από αυτά βρίσκονται σε κατάσταση ακραίας εγκατάλειψης, αν και προστατεύονται από τον αρχαιολογικό νόμο.

Ένα από αυτά είναι το γνωστό αρχαίο λατομείο Μόριας, που βρίσκεται σε απόσταση πέντε χιλιομέτρων από τη Μυτιλήνη, στο δρόμο προς τη Μόρια, μετά τη διασταύρωση του Μαυροβουνίου.

Είναι ένα από τα μεγαλύτερα – ίσως το μεγαλύτερο – και τα ωραιότερα της Μεσογείου. Είναι το μοναδικό αρχαίο λατομείο της Μεσογείου το οποίο βρίσκεται σε απόσταση πέντε λεπτών από πόλη (Μυτιλήνη), με πολύ καλή πρόσβασημε όμορφη θέα και τα περισσότερα ημίεργα (μισοτελειωμένοι κίονες, κιονόκρανα, πεσσοί κ.ά.).

Παρουσίασε τη μεγαλύτερη αιχμή λειτουργίας του κατά τη ρωμαϊκή εποχή, όμως υπάρχουν αποδείξεις ότι χρησιμοποιήθηκε για εξόρυξη λίθων και σε παλιότερους από τους ρωμαϊκούς χρόνους και συγκεκριμένα κατά την Κλασική και Ελληνιστική Περίοδο, όπως και σε μεταγενέστερους χρόνους.

Στη ρωμαϊκή εποχή είναι γνωστό με την ονομασία «Marmor Lesbium» και είναι μια ποικιλία του «Biggio Antico».

Ο λιθολογικός σχηματισμός, που φιλοξενεί τα αρχαία λατομεία της Μόριας, είναι ανθρακικός, άνω Τριαδικής ηλικίας (περίπου 180 εκατομμυρίων χρόνων). Είναι σκούρο έως ανοικτό γκρι, κυρίως, ασβεστολιθικό πέτρωμα, κατά θέσεις έντονα κρυσταλλικό και κατά θέσεις διατηρεί τα αρχικά ιζηματογενή χαρακτηριστικά του, όπως απολιθώματα (Megalodon sp. κ.ά.), ιζηματογενείς δομές που επιτρέπουν τον προσδιορισμό της προέλευσης των δομικών λίθων που έχουν εξαχθεί από τα αρχαία λατομεία της Μόριας.

Τα ίχνη των εργαλείων (tool marks) που δείχνουν τον τρόπο και το χρόνο λάξευσης και εξόρυξης διαγράφονται έντονα, λόγω του χρώματος του πετρώματος. Έτσι, αποτελούν ένα πολύ καλό εκπαιδευτικό παράδειγμα αρχαίας τεχνολογίας στην εξόρυξη (φωτό 1) με το χαρακτηριστικό τρόπο λάξευσης ρωμαϊκής εποχής («φτερό πτηνού» ή «ψαροκόκαλο».
φωτ. 1: χαρακτηριστικός τρόπος λάξευσης ρωμαϊκής εποχής («φτερό πτηνού» ή «ψαροκόκαλο»)

φωτ. 1: χαρακτηριστικός τρόπος λάξευσης ρωμαϊκής εποχής («φτερό πτηνού» ή «ψαροκόκαλο»).

Οι τεράστιοι όγκοι λατυπών που προήλθαν από την διεργασία εξόρυξης και τοπικής επεξεργασίας των πετρωμάτων, δεικνύουν τις μεγάλες ποσότητες αυτών που εξορύχτηκαν. (φωτό 2)
φωτ. 2

φωτ. 2

Όπως φαίνεται στο χάρτη περιοχών της Μεσογείου, που δόθηκε από τον καθηγητή LorenzoLazzarini (2002), το πέτρωμα της Μόριας μεταφέρθηκε και χρησιμοποιήθηκε σε πάρα πολλά μνημεία όχι μόνο της Ρώμης και άλλων πόλεων της Ιταλίας, αλλά και σε όλη την επικράτεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (φωτό 3), δηλαδή σχεδόν σε όλο τον κόσμο εκείνης της εποχής.
φωτ. 3: Χάρτης μνημείων σε περιοχές της Μεσογείου όπου χρησιμοποιήθηκε το "μάρμαρο" της Μόριας (L. Lazzarini, 2002)

φωτ. 3: Χάρτης μνημείων σε περιοχές της Μεσογείου όπου χρησιμοποιήθηκε το «μάρμαρο» της Μόριας (L. Lazzarini, 2002)

Επίσης, έχει χρησιμοποιηθεί και επαναχρησιμοποιηθεί σε πολλά μνημεία της αρχαίας Μυτιλήνης, όπως στο Αρχαίο Θέατρο, τη Ρωμαϊκή Αγορά, το Ρωμαϊκό Υδραγωγείο, το Κάστρο, το Γενί Τζαμί, την Παναγιά Τρουλωτή (φωτό 4) κ.α., σε μνημεία της αρχαίας Περγάμου.
φωτ. 4: Το σκαλοπάτι στην Παναγιά την Τρουλωτή

φωτ. 4: Το σκαλοπάτι στην Παναγιά την Τρουλωτή

Έτσι, δίδεται και η απάντηση στο ερώτημα πού πήγαν αυτές οι τεράστιες ποσότητες «μαρμάρου» που εξορύχτηκαν από τα αρχαία λατομεία της Μόριας.
Επίσης, αναφέρεται ότι έχει χρησιμοποιηθεί ευρέως για την κατασκευή αγαλμάτων, όπως της Αφροδίτης του Καπιτωλίου, της Giulia Pia που βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο του Βατικανού και άλλων.
Εκτός αυτών, θα πρέπει να σημειώσουμε την παρουσία λιθόστρωτου μονοπατιού που οδηγεί στο υπέροχο τοξωτό Ρωμαϊκό Υδραγωγείο στον πράσινο ελαιώνα της Μόριας (φώτο 5).
φωτ. 5: Το τοξωτό Ρωμαϊκό Υδραγωγείο στην Μόρια

φωτ. 5: Το τοξωτό Ρωμαϊκό Υδραγωγείο στην Μόρια

Βέβαια, πέρα από τις παραπάνω και εν συντομία αναφερόμενες επιστημονικές μας παρατηρήσεις και αποτελέσματα, θα πρέπει να τονίσουμε τις καταστροφές που δημιούργησαν προσπάθειες σύγχρονης λατόμευσης τόσο στα αρχαία μέτωπα όσο και σε ημίεργα (οικοδομικό υλικό, ασβέστης).
Προκαλεί, επίσης, θλίψη η χρήση τους ακόμη και σήμερα ως σκουπιδότοπων, με κίνδυνο, πέρα από την αισθητική υποβάθμισή τους και τη δυσοσμία της περιοχής, της δημόσιας υγείας λόγω της φύσης των απορριμμάτων και της ακαταλληλότητάς τους για επιφανειακή απόρριψη (π.χ. υπόλοιπα κατεργασίας σφαγείων), που επανειλημμένα έχει τονιστεί από το δημοσιογράφο Στρατή Μπαλάσκα στις εφημερίδες («Εμπρός», «Ελευθεροτυπία»).
Δικαιολογημένα, λοιπόν, θα πρέπει να επέμβει και να βοηθήσει η Πολιτεία ώστε να προχωρήσει η ανάδειξη των αρχαίων λατομείων της Μόριας από την αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία, με την οριοθέτησή του, τον καθαρισμό του, τον προσδιορισμό των μονοπατιών και άλλων πιο εξειδικευμένων εργασιών, ως επισκέψιμου πολιτιστικού, τουριστικού και εκπαιδευτικού χώρου.
Θα αποτελέσει μέρος εξαιρετικής πολιτιστικής (και πράσινης) διαδρομής, που μπορεί να ξεκινάει από τη Μυτιλήνη μέχρι την προϊστορική Θερμή, μέσω του αρχαίου λατομείου της Μόριας, του εντυπωσιακού τοξωτού Ρωμαϊκού Υδραγωγείου και των μνημείων της «νεώτερης» Θερμής, όπως πιλοτικά φέτος πραγματοποιήθηκε από την Κ΄ ΕΠΚΑ και το Μουσείο Απολιθωμένου Δάσους Σιγρίου, με πολλαπλασιαστική τουριστική αξία για την αστική περιοχή της Μυτιλήνης και ολόκληρο το νησί.
Είναι κρίμα να έχουμε αυτό τον ανεκτίμητο θησαυρό ανεκμετάλλευτο και σκουπιδότοπο.
Τα παραπάνω αναφερόμενα αποτελούν μέρος των αποτελεσμάτων ερευνητικού έργου με τίτλο: «Αρχαία Λατομεία Αιγαίου: Καταγραφή, Μελέτη και Ανάδειξη», που υλοποίησε το Ινστιτούτο Γεωλογικών και Μεταλλευτικών Ερευνών σε συνεργασία και με το ΥΠΠΟ και το Πανεπιστήμιο της Βενετίας και επιχορηγήθηκε από το ΥΠΑΙ (2002 – 2005).
Της Μυρσίνης Βαρτή – Ματαράνγκα, γεωλόγου, πρώην ερευνήτριας στο ΙΓΜΕ, μέλος του Ελληνικού Τμήματος της ICOMOS (emprosnet 13/07/2013).

ΠΗΓΗhttp://anemotia.blogspot.gr

 

 

ΛΕΣΒΟΣ: ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΙΑΠΩΝΙΚΟ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΟ ΡΕΥΜΑ ΓΙΑ ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΤΟΥ ΒΟΡ. ΑΙΓΑΙΟΥ

ΜΥΤΙΛΗΝΗ-ΛΙΜΑΝΙ

Με επιτυχία ολοκληρώθηκε η επίσκεψη στη Λέσβο του κ. Tohsei Ishimoto, καθηγητή στο Τμήμα Διεθνούς Τουρισμού του  Πανεπιστημίου «Nara Prefectural University» της Ιαπωνίας και πρώην στελέχους του ΕΟΤ Ιαπωνίας. Ο Ιάπωνας καθηγητής βρέθηκε στη Λέσβο από την περασμένη Πέμπτη 25 Ιουλίου μέχρι και χθες Δευτέρα 29 Ιουλίου με δική του πρωτοβουλία και με αφορμή δημοσιεύματα που αφορούσαν στη δημιουργία των Παρατηρητηρίων Βιώσιμου Τουρισμού στο Αιγαίο. Τα συγκεκριμένα Παρατηρητήρια είναι αποτέλεσμα της σύμπραξης του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού με το Πανεπιστήμιο Αιγαίου και τη συνεργασία των Περιφερειών Βορείου και Νοτίου Αιγαίου και σκοπό έχουν την ενδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας του τουρισμού των νησιών μέσω της βελτίωσης της ποιότητας των παραγόμενων υπηρεσιών, τη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος με δραστηριότητες ενδυνάμωσης της τουριστικής εμπειρίας .

Το ενδιαφέρον του κ. Tohsei Ishimoto, αφορά τόσο στην δική του επιστημονική έρευνα όσο και στην προώθηση των νησιών στην Ιαπωνική Τουριστική αγορά και προς αυτήν την κατεύθυνση συζητήθηκε η προοπτική για τη δημιουργία τουριστικών πακέτων ολιγοήμερης επίσκεψης Ιαπώνων επισκεπτών στη Λέσβο.

Το πρόγραμμα  της επίσκεψης του κ. Ishimoto στη Λέσβο επιμελήθηκε το τμήμα Τουρισμού της Π.Ε. Λέσβου. Σημαντική υπήρξε η συμβολή της Κ΄ Εφορείας Προϊστορικών & Κλασσικών Αρχαιοτήτων, της 14ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους, του Μουσείου Βιομηχανικής Ελαιουργίας (ΠΙΟΠ), του Φορέα Τουρισμού Μολύβου, του Φορέα Ανάπτυξης Πλωμαρίου, του Συλλόγου Τουριστικής Ανάπτυξης Γέρας και του Σωματείου Εστιατόρων και Συναφών Επαγγελμάτων Ερεσού.

Ας σημειωθεί ότι σε όλες τις φιλοξενίες διαμορφωτών γνώμης που έχει πραγματοποιήσει η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου υπάρχει πάντα η αμέριστη συμπαράσταση των τουριστικών φορέων (Ξενοδόχοι, Πράκτορες, Ιδιοκτήτες Ενοικιαζόμενων Αυτοκινήτων, κλπ) του νησιού οι οποίοι και προφέρουν χορηγικά πακέτα.

Το οδοιπορικό που ακολουθήθηκε είναι το παρακάτω:

Το πρωί της πρώτης ημέρας πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο κάστρο της Μυτιλήνης, στο   Ναό  των Μέσων και στο Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας στην Αγία Παρασκευή όπου και πραγματοποιήθηκε γευσιγνωσία λαδιού και ελιάς, ενώ τον καθηγητή εντυπωσίασε ιδιαίτερα το παραδοσιακό λαδοτύρι. Ακολούθησε επίσκεψη στον Ιερό Ναό του Ταξιάρχη στο Μανταμάδο, στο γραφικό λιμάνι της Σκάλας Συκαμιάς, στο κάστρο και τον οικισμό του Μολύβου, την Άναξο, ενώ το βράδυ επισκέφτηκε τον Άγιο Παντελεήμoνα στη Τσιχράντα όπου ετοιμαζόταν το παραδοσιακό κισκέκ.

Τη δεύτερη μέρα πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στο Μουσείο Φυσικής  Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους στο Σίγρι, στο κάστρο και τον οικισμό  του Σιγρίου, τη Μονή Υψηλού,  τον  οικισμό, την ακρόπολη και την  Παλαιοχριστιανική του Αγίου  Ανδρέα στην Ερεσό, τον οικισμό της Βατούσας, το Σκαλοχώρι και την Πέτρα.

Την τρίτη ημέρα πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στη Μονή Μυρσινιώτισσας και στάση στην Καρίνη, στον αιωνόβιο πλάτανο του Θεόφιλου. Ακολούθησε περιήγηση στην Αγιάσο και επίσκεψη στον Ιερό Ναό της Παναγίας, πριν μεταβεί στο Πλωμάρι για να επισκεφτεί τα Μουσεία Ούζου, Σαπωνοποιίας και στο Εκκλησιαστικό Μουσείο. Η ημέρα ολοκληρώθηκε με επίσκεψη στο Φούρνο Μεσαγρού με τις τοιχογραφίες του Θεοφίλου και βραδινή βόλτα στην πόλη της Μυτιλήνης.

Την τελευταία ημέρα πραγματοποιήθηκε επίσκεψη στα μουσεία του έργου της ενοποίησης αρχαιολογικών χώρων (Αρχαίο Θέατρο, Ρωμαϊκές επαύλεις με ψηφιδωτά), στο Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Μυτιλήνης και στο Εκκλησιαστικό Μουσείο. Ο κ. Ishimoto ο οποίος μιλάει άπταιστα την ελληνική γλώσσα έχοντας ολοκληρώσει διδακτορική διατριβή για τη Βυζαντινή Ιστορία στο τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών, σήμερα μετέβη στη Χίο όπου θα φιλοξενηθεί από το Δήμο Χίου και ακολούθως θα βρεθεί στη Σάμο, όπου θα φιλοξενηθεί από την Περιφερειακή Ενότητα Σάμου.

Το τμήμα Τουρισμού  της Π.Ε. Λέσβου ευχαριστεί θερμά  για τη συμβολή τους στη φιλοξενία  του Ιάπωνα καθηγητή, τα ξενοδοχεία «Theofilos Paradise» και «Ηλιοτρόπιο» στη Μυτιλήνη, καθώς και το «Sunrise» Hotel στην Εφταλού, και «Anaxos Hill Vilagge» στην Άναξο, το «Billy’s Rentals» και το εστιατόριο «Αιγαίο» στην Ερεσό.

ΠΗΓΗ: http://www.radiokalloni.gr